مقدمه: گوشت یک ماده مغذی است که محیط مناسبی را برای رشد و تزاید میکروارگانیسم های عامل فساد و پاتوژن های معمول منتقله از غذا فراهم می کند. این مطالعه با هدف بررسی اثر پروسه پرتودهی با اشعه گاما بر کیفیت میکروبی و افزایش نیمه عمر نگهداری گوشت چرخ شده در دمای یخچالی انجام شد.مواد و روش ها: نمونه های گوشت چرخ شده (n=20) پس از پرتودهی با دزهای 2، 5، 7 و 10 کیلوگری اشعه گاما، (کبالت 60، گاما سل 220) از نظر بار میکروبی، به مدت 10 روز مورد بررسی قرار گرفتند.یافته ها: نتایج مطالعه نشان داد پرتودهی منجر به کاهش تعداد میکروارگانیسم ها در تمام تیمارهای مورد بررسی شده است و مدت زمان نگهداری گوشت چرخ شده از دو تا چهار برابر افزایش یافته است. همچنین اختلاف معناداری بین تعداد کلی فرم ها در نمونه های اشعه ندیده با نمونه های اشعه دیده مشاهده شد و استافیلوکوکوس اورئوس در نمونه های اشعه دیده با دزهای 7 و 10 کیلوگری جدا نشد.نتیجه گیری: پرتودهی با اشعه گاما می تواند به طور موثری در کاهش تعداد پاتوژن های غذازاد از جمله استافیلوکوکوس اورئوس و افزایش نیمه عمر نگهداری گوشت در شرایط یخچالی موثر باشد.

افزایش عمر مفید و کاهش ضایعات محصولات کشاورزی با از بین رفتن باکتری، ویروس، حشرات و آفت با پرتودهی به وسیلۀ اشعۀ گاما با مقدار دز جذبی که توسط آزمایشگاه ­های میکروبیولوژی و مواد غذایی مشخص می­ شود، امکان­پذیر است. بدین منظور به طراحی و ساخت یک سامانۀ پرتودهی خودحفاظ گاما برای پرتودهی غلات و حبوبات با چشمۀ پرتوزای کبالت – 60 با فعالیت 50 کیلوکوری پرداخته شد. عملکرد این سامانه به گونه ­ای است که با استفاده از نوار نقاله، محصولات کشاورزی به صورت فله­ ای به داخل قیف ورودی سامانه ریخته می­ شوند. محصولات از قیف ورودی به مارپیچی سقوط می­ کنند و پس از عبور از این مارپیچ وارد کسک (محفظۀ پرتودهی) می­ شوند تا پرتودهی بشوند. میزان دز جذبی محصولات کشاورزی علاوه بر چگالی، نوع محصول و...، بستگی به مدت زمان حضور در کسک پرتودهی دارد. این زمان پرتودهی به وسیلۀ تغییر سرعت گردش ماردون قابل تغییر بوده و میزان دز جذبی گرفته شده توسط محصول با در نظر گرفتن مقدار فعالیت باقی­مانده به صورت نرم افزاری محاسبه می­ شود. طراحی و ساخت سامانۀ پرتودهی نوع 1 بر اساس استاندارد به شماره ANSI/HPSN43.7-2018 و با استفاده از نرم­ افزار Solidworks و استاندارد حفاظ­ سازی پایۀ ISIRI7751 و توسط نرم­ افزار MCNPX مدل­ سازی شده است. سایر طراحی و ساخت­ ها اعم از نقشه­ کشی صنعتی و تأسیسات، نقشه­ کشی الکتریکی، تحلیل سازه، جوشکاری و سامانۀ برق و کنترل نیز بر اساس استاندارد مربوطه­ اش رعایت و انجام شده است. سازۀ مکانیکی ساخته شده تحمل بار استاتیک سازۀ 140 کیلونیوتون را دارد. طراحی منحصر به فرد مارپیچ ورودی محصولات به صورت پله ­ای به جای اسپیرال باعث کاهش سرب مورد نیاز برای حفاظ سازی به میزان 2 تن نسبت به نمونۀ مشابه ساخت کشور مجارستان شد. دبی خروجی محصولات پرتودهی شده در این سامانه در حدود 1 تن بر ساعت برای گندم با دز 200 گری است. میزان یکنواختی دز برابر 2 به دست آمد که برای کارهای صنعتی پرتودهی قابل قبول است.

لاین های خالص جهش یافته زودرس سویا که حاصل جهش زایی در اثر پرتودهی گاما به وسیله Co60 با دزهای جذبی 100، 150، 200 و 250 گری بودند، به منظور ارزیابی صفات زراعی و مقایسه عملکرد آنها با دو رقم تجارتی کلارک و ویلیامز، در دو منطقه کرج و الشتر (خرم آباد) در قالب طرح آزمایشی شبکه ای ساده 7×7 متر در دو تکرار کاشته شدند. در کرج، بین عملکرد لاین های جهش یافته و عملکرد آنها در مقایسه با رقم ویلیامز تفاوت معنی دار آماری در سطح 1% و با رقم کلارک در سطح 5% وجود داشت. لاین شماره 47 با عملکرد 4782 کیلوگرم دانه در هکتار، رتبه اول و لاین شماره 38  با 4722 کیلوگرم دانه در هکتار رتبه دوم را داشت و تعدادی از لاین ها 10 تا 12 روز نسبت به ارقام تجارتی شاهد زودرس تر شدند. درالشتر، عملکرد دانه ای لاین های جهش یافته نسبت به رقم تجارتی و پرمحصول ویلیامز تفاوت معنی دار آماری در سطح 5 % داشت. بالاترین عمکرد دانه ای به لاین 47 اختصاص داشت که معادل 3147 کیلوگرم در هکتار بود. دوره رویش آن نیز حدود دو هفته نسبت به رقم زودرس کلارک کوتاهتر بود. تجزیه و تحلیل عملکردهای دانه ای دو منطقه کرج و الشتر نشان دادند که عملکردهای دانه ای 15 لاین جهش یافته نسبت به رقم تجارتی کلارک و 36 لاین جهش یافته نسبت به رقم تجارتی ویلیامز برتری داشتند. لاین جهش یافته 18 با عملکرد دانه ای 3643 کیلوگرم در هکتار رتبه اول را داشت و در هر دو منطقه نسبت به دو رقم تجارتی شاهد (کلارک و ویلیامز) زودرس تر بود.

در توت فرنگی، به دلیل تکثیر غیرجنسی، تنوع ژنتیکی کم است. یکی از روش های افزایش تنوع ژنتیکی به عنوان ابزاری مهم در به نژادی گیاهان، استفاده از پرتوهای گاما برای القا جهش است. به منظور تعیین دُز مناسب گاما برای ایجاد تنوع ژنتیکی در توت فرنگی رقم کردستان از طریق جهش و بررسی تأثیر دُزهای مختلف اشعه گاما (صفر (شاهد)، 15، 30، 60 و 90 گری) بر ویژگی های مختلف توت فرنگی، این پژوهش در سال 92-1391 در دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوج اجرا شد. نتایج نشان داد که گیاهان پرتودیده نسبت به شاهد، دارای مقادیر کمتری از نظر اغلب ویژگی های مورد بررسی، به جز ویژگی های تعداد برگ، قند میوه و آنتوسیانین میوه، بودند. با افزایش شدت اشعه گاما، سطح برگ، طول میوه، قطر میوه، وزن تر و خشک میوه، حجم میوه، شکل و میزان آب میوه کاهش یافتند. از طرفی، پُربرگی و کوتولگی در گیاهان پرتودیده افزایش یافت. دُز مناسب پرتودهی برای ایجاد جهش در توت فرنگی رقم کردستان در آستانه 50 درصدی تلفات گیاهان تحت تیمار اشعه گاما (LD50) بین 65 تا 70 گری بود. بنابراین، از پرتو گاما در محدوده پیشنهادی می توان برای ایجاد بیشترین تنوع ژنتیکی، با داشتن کمترین تلفات گیاهی، در برنامه های به نژادی توت فرنگی، از جمله برای افزایش کیفیت میوه، استفاده کرد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

غشای پلی مری پرفلورو سولفونیک اسید (PFSA) یکی از مهم ترین مواد هادی پروتون، برای استفاده در پیل های سوختی با الکترولیت پلی مری است. در این پژوهش اثر پرتو گاما بر ساختار غشای پلی مری پرفلورو سولفونیک اسید مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که ساختار غشا با افزایش دز جذب شده تغییر می کند. اثر پرتو بر تغییرهای ساختار غشا با استفاده از طیف جذب مریی- فرابنفش در گستره طول موج 190 تا500 nm ، طیف زیرقرمز و الگوی پراش پرتو ایکس مورد پژوهش قرار گرفت. طیف جذب مریی- فرابنفش نشان داد که شدت قله های جذب با افزایش دز جذب شده افزایش می یاید. طیف سنجی زیرقرمز نمایان گر این بود که بر اثر پرتودهی، نوار جذب جدیدی در 1773cm-1 ایجاد می شود و الگوی پراش پرتو ایکس نشان داد که بلورینگی با افزایش دز جذب شده افزایش می یابد. آزمون سختی سنجی ویکرز نشان داد که مقدار سختی نمونه با افزایش دز جذب شده افزایش یافته است.